Η καρπόκαψα της μηλιάς Cydia pomonella (L.) αποτελεί το σημαντικότερο εχθρό του μήλου στην Ελλάδα και παγκοσμίως. Θεωρείται δυσεξόντωτος εχθρός και η αντιμετώπιση του βασίζεται κυρίως στη χρήση εντομοκτόνων. Στην περιοχή της Αγιάς Λάρισας το πρόβλημα έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις τα τελευταία έτη. Συγκεκριμένα, το 2022 παρά την εφαρμογή παρεμπόδισης σύζευξης σε ορισμένους οπωρώνες αλλά και τους εντατικούς ψεκασμούς (>10) στα συμβατικά προγράμματα φυτοπροστασίας, καταγράφηκε πολύ μεγάλη προσβολή σε πολλούς οπωρώνες. Επιπλέον, οι παγίδες παρακολούθησης των πληθυσμών δεν κατάφεραν να προβλέψουν τις υψηλές προσβολές. Ο υψηλός αριθμός ψεκασμών παρατηρήθηκε και τα επόμενα έτη σε αρκετές περιπτώσεις.
Η δυσκολία στην αντιμετώπιση της καρπόκαψας στην περιοχή της Αγιάς έχει πολυπαραγοντική διάσταση, αν και διαφαίνονται τέσσερις κύριοι παράγοντες που εμπλέκονται.
1. Ανάπτυξη ανθεκτικότητας από την καρπόκαψα στα χρησιμοποιούμενα εντομοκτόνα.
2. Εφαρμογή προληπτικών και ημερολογιακών ψεκασμών αντί της έγκαιρης εφαρμογής με βάση δεδομένα παρακολούθησης και πρόγνωσης εμφάνισης των πληθυσμών του εχθρού.
3. Κλιματική αλλαγή που συνδέεται με αύξηση της θερμοκρασίας και απρόβλεπτες εποχικές κλιματικές συνθήκες οι οποίες οδηγούν σε επιδημικές εξάρσεις πληθυσμών των εχθρών, εποχικά απρόβλεπτες.
4. Μη επαρκής μετάδοση της επιστημονικής πληροφορίας στον τελικό χρήστη (παραγωγό, γεωπόνο) και περιορισμένη ενημέρωση των επιστημόνων για τη σοβαρότητα των προβλημάτων στο χωράφι.
Η ανάπτυξη και βελτιστοποίηση μεθόδων και στρατηγικών για την αντιμετώπιση της καρπόκαψας είναι επιτακτική αφενός για να προστατευθεί η πρωτογενής παραγωγή και αφετέρου να επιτευχθούν οι κατευθυντήριες οδηγίες της “Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας” (δραματική μείωση συνθετικών εντομοκτόνων).
Στόχος του προγράμματος
Ο κύριος στόχος του IPM-APPLE είναι η ανάπτυξη και εφαρμογή ενός συστήματος προστασίας της μηλιάς από την καρπόκαψα στην περιοχή της Αγιάς Λάρισας. Το σύστημα θα είναι δομημένο με καινοτόμες και κλασικές προσεγγίσεις, με τρόπο που να μπορεί να εφαρμοσθεί και σε άλλες περιοχές της Θεσσαλίας και της Ελλάδα. Ενδεχομένως να υιοθετηθεί και για την αντιμετώπιση λεπιδοπτέρων εχθρών σε άλλες καλλιέργειες, μετά τις απαραίτητες τροποποιήσεις.
Επιμέρους Στόχοι
1) Αποτύπωση του προβλήματος και διερεύνηση των παραγόντων μη-αποτελεσματικής καταπολέμησης της καρπόκαψας της μηλιάς και δευτερευόντων λεπιδόπτερων εχθρών μέσω ποικίλων δράσεων (δειγματοληψίες καρπών, δίκτυο φερομονικών παγίδων, οπτική και μοριακή ταυτοποίηση είδους λεπιδοπτέρων, και αξιολόγησή εγκεκριμένων εντομοκτόνων με βιοδοκιμές).
2) Ανάπτυξη μεθοδολογίας και τεχνολογιών, όπως βιοκλιματικά και δημογραφικά προγνωστικά μοντέλα για πρόγνωση πληθυσμιακών εξάρσεων της καρποκάψας, καθώς και ανάπτυξη και μαζική εφαρμογή σύγχρονων μοριακών διαγνωστικών ανθεκτικότητας σε εντομοκτόνα. Η συνδυαστική αυτή προσέγγιση θα παρέχει τα απαραίτητα επιστημονικά δεδομένα για τη θεμελίωση συστήματος λήψης απόφασης (ΑΝ, ΠΟΤΕ και ΠΟΙΟ εντομοκτόνο).
3) Άμεση αξιοποίηση αποτελεσμάτων και σύνδεση της έρευνας με τον γεωργικό τομέα μέσω ανάπτυξης και εφαρμογή σε πιλοτικούς αγρούς ενός καινοτόμου πρωτοκόλλου διαχείρισης της καρπόκαψας).
4) Προώθηση της καινοτόμου φυτοπροστασίας με ποικίλες δράσεις (στοχευμένες ημερίδες, ιστοσελίδα, εκπαιδευτική πλατφόρμα, δημοσιεύσεις/ανακοινώσεις, έντυπο και ηλεκτρονικό πληροφοριακό υλικό), ενδεχομένως ξεπερνώντας τα γεωγραφικά όρια της Θεσσαλίας.
Σύμπραξη
Στο έργο συμμετέχουν δυο εταιρείες (ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΡ ΡΙΖΟΥΛΗΣ Κ ΑΦΟΙ ΙΚΕ και ΓΕΝΙΤΣΕΦΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ) και τρεις ερευνητικοί φορείς (ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, και Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας). Περιλαμβάνει 4 Ενότητες Εργασίας και 20 Παραδοτέα, εμπλέκονται 6 Ερευνητές (τακτικό προσωπικό των Ιδρυμάτων) και θα προσληφθούν 4 νέοι(ες) ερευνητές(ερευνήτριες).