Στο πλαίσιο των ενημερωτικών δράσεων της RIS3 Θεσσαλίας και της ενίσχυσης της σύνδεσης μεταξύ επιχειρήσεων, ερευνητικών φορέων, δημόσιων αρχών και οργανισμών καινοτομίας, πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, στο JOIST Innovation Park στη Λάρισα, η ενημερωτική ημερίδα “European Defence Innovation and the Dual-Use Imperative: From Regional Capabilities to Strategic European Opportunities”.
Η εκδήλωση εστίασε στις τεχνολογίες διπλής χρήσης, δηλαδή σε τεχνολογίες που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο σε πολιτικές όσο και σε στρατηγικές ή αμυντικές εφαρμογές. Η θεματική συνδέεται άμεσα με τη λογική της έξυπνης εξειδίκευσης, καθώς αναδεικνύει πώς υφιστάμενες τεχνολογικές, ερευνητικές και παραγωγικές δυνατότητες μπορούν να αποκτήσουν νέα αξία μέσα από διατομεακές εφαρμογές, ευρωπαϊκές συνεργασίες και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Η ημερίδα συνδιοργανώθηκε από το JOIST Defence Innovation Hub μαζί με τη RIS3 Thessaly, την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος / Innovation Accelerator@Demokritos, το NATO DIANA Accelerator και τη HETiA, και δομήθηκε γύρω από τρεις θεματικές συζητήσεις πάνελ και networking session.
Στόχος της εκδήλωσης ήταν να παρουσιαστεί το νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον που διαμορφώνεται γύρω από τη dual-use καινοτομία και να αναδειχθούν οι δυνατότητες που δημιουργούνται για επιχειρήσεις, ερευνητικούς οργανισμούς και φορείς καινοτομίας της Θεσσαλίας. Η συζήτηση συνδέθηκε με τομείς ιδιαίτερης σημασίας για το περιφερειακό οικοσύστημα, όπως οι ψηφιακές τεχνολογίες, η κυβερνοασφάλεια, η αγροδιατροφή, τα logistics, η υγεία, τα προηγμένα υλικά, οι αισθητήρες, τα δεδομένα, τα αυτόνομα συστήματα και η βιομηχανική καινοτομία.
Dual-use τεχνολογίες και έξυπνη εξειδίκευση
Η ημερίδα ανέδειξε ότι οι τεχνολογίες διπλής χρήσης αποτελούν πλέον μία σταθερή ευρωπαϊκή κατεύθυνση, η οποία δεν αφορά μόνο τον αμυντικό τομέα, αλλά και την ευρύτερη τεχνολογική, παραγωγική και ερευνητική βάση των περιφερειών.
Τεχνολογίες που αναπτύσσονται αρχικά για πολιτικές ή εμπορικές χρήσεις μπορούν, με τις κατάλληλες προσαρμογές, να ανταποκριθούν και σε ανάγκες ασφάλειας, ανθεκτικότητας, πολιτικής προστασίας, κρίσιμων υποδομών ή άμυνας. Για τη Θεσσαλία, η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Περιφέρεια διαθέτει επιχειρηματικές, ερευνητικές και παραγωγικές δυνατότητες σε πεδία που μπορούν να συνδεθούν με τη dual-use λογική.
Στο πλαίσιο της RIS3 Θεσσαλίας, η ανάδειξη τέτοιων δυνατοτήτων συμβάλλει στην καλύτερη χαρτογράφηση των περιφερειακών ικανοτήτων, στη σύνδεση επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων και στη δημιουργία νέων διαδρομών συμμετοχής σε ευρωπαϊκές συνεργασίες.
Πρώτο πάνελ: Από την πολιτική τεχνολογία στις dual-use εφαρμογές
Το πρώτο πάνελ, με τίτλο “Dual-Use Innovation from the Ground Up: The Civilian Perspective”, επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο η dual-use καινοτομία μπορεί να αναδυθεί μέσα από πολιτικές τεχνολογίες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ερευνητικά αποτελέσματα και περιφερειακά οικοσυστήματα καινοτομίας.
Τη συζήτηση συντόνισε ο Yannis Tolias, Managing Partner της Innovatia Systems. Στο πάνελ συμμετείχαν οι George Stamoulis, από το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Athan Gkegkas,
Nikos Kioroglou από την ALTUS LSA S.A., Aristidis Iacovou από την Analysis S.A., και Varvara Vasilaki, Head of TTO του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος και Site Lead του Innovation Accelerator@Demokritos.
Η συζήτηση ανέδειξε ότι μεγάλο μέρος των τεχνολογιών που υποστηρίζουν σήμερα την άμυνα, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα προέρχεται ήδη από τον πολιτικό τομέα. Λύσεις που σχετίζονται με αισθητήρες, drones, δεδομένα, κυβερνοασφάλεια, προηγμένη μεταποίηση, logistics, πολιτική προστασία και κρίσιμες υποδομές μπορούν να αποκτήσουν dual-use διάσταση, εφόσον συνδεθούν με συγκεκριμένες ανάγκες και κατάλληλα πλαίσια εφαρμογής.
Ένα βασικό συμπέρασμα ήταν ότι πολλές επιχειρήσεις και ερευνητικοί φορείς διαθέτουν ήδη τεχνολογίες με dual-use δυναμική, χωρίς απαραίτητα να τις αναγνωρίζουν ως τέτοιες. Η πρόκληση δεν αφορά μόνο την τεχνολογική ωριμότητα, αλλά και την πρόσβαση σε πληροφόρηση, δοκιμές, πιστοποίηση, εξειδικευμένη καθοδήγηση και συνεργατικά σχήματα.
Για το οικοσύστημα της Θεσσαλίας, το πάνελ ανέδειξε τη σημασία της αναγνώρισης υφιστάμενων δυνατοτήτων και της μετατροπής τους σε πρακτικές ευκαιρίες συνεργασίας, καινοτομίας και εξωστρέφειας.
Δεύτερο πάνελ: Χρηματοδότηση, πρόσβαση και ευρωπαϊκές συνεργασίες
Το δεύτερο πάνελ, με τίτλο “The European Defence Innovation Landscape: Funding, Access and the Dual-Use Imperative”, επικεντρώθηκε στο ευρωπαϊκό περιβάλλον χρηματοδότησης και στους μηχανισμούς που υποστηρίζουν την ανάπτυξη και αξιοποίηση τεχνολογιών διπλής χρήσης.
Στο πάνελ συμμετείχαν ο Constantinos Angelopoulos, Γενικός Διευθυντής Χρηματοδοτικών Προϊόντων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, ο Nik Antoniou, Founding Partner της Apeiron Venture Capital, ο Dr. Ilja Nothnagel, General Director του German Hellenic Chamber of Industry and Commerce, και ο Panagiotis Papageorgiou, Executive Board Member του Hellenic Centre for Defence Innovation S.A.. Τη συζήτηση συντόνισε ο Dimitris Mallas, δημοσιογράφος του CNN Greece.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης αναδείχθηκε ο ρόλος των σύγχρονων χρηματοδοτικών εργαλείων, των αναπτυξιακών τραπεζών, των επενδυτικών κεφαλαίων και των ευρωπαϊκών προγραμμάτων στη στήριξη της καινοτομίας, της επιχειρηματικότητας και της ανταγωνιστικότητας.
Κεντρικό μήνυμα του πάνελ ήταν ότι η πρόσβαση στις ευρωπαϊκές ευκαιρίες δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη μιας αξιόλογης τεχνολογικής λύσης. Απαιτείται επίσης κατανόηση των κανόνων συμμετοχής, των απαιτήσεων επιλεξιμότητας, των μηχανισμών προμηθειών, της συγκρότησης κοινοπραξιών και της στρατηγικής τοποθέτησης κάθε φορέα μέσα στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα.
Από την οπτική της RIS3 Θεσσαλίας, το συμπέρασμα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό: οι επιχειρήσεις και οι ερευνητικοί φορείς της Περιφέρειας μπορούν να αξιοποιήσουν νέες ευκαιρίες, εφόσον υποστηριχθούν στη δικτύωση, στην αναζήτηση κατάλληλων εταίρων και στη σύνδεση των λύσεών τους με πραγματικές ευρωπαϊκές ανάγκες.
Τρίτο πάνελ: Κρίσιμες τεχνολογίες και περιφερειακές ικανότητες
Το τρίτο πάνελ, με τίτλο “Critical Technologies for European Defence: Where Civilian Innovation Meets Military Need”, εστίασε στις κρίσιμες τεχνολογίες που βρίσκονται στο σημείο συνάντησης μεταξύ πολιτικής καινοτομίας και στρατηγικών αναγκών.
Τη συζήτηση συντόνισε ο Dimitris Mallas, δημοσιογράφος του CNN Greece. Στο πάνελ συμμετείχαν οι Nikos Zachariadis, COO & Partner της LANCOM, Babis Papaspyros, Ταξίαρχος ε.α. της Πολεμικής Αεροπορίας, πρώην Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας και πρώην Γενικός Γραμματέας του HASDIG, Ioannis-Marios Tsaltas, Public Affairs Lead της EFA GROUP, και George Tzamtzis, Defense Innovation & European Programs Principal της Μ Technologies.
Η συζήτηση ανέδειξε τεχνολογικά πεδία όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, τα αυτόνομα συστήματα, τα προηγμένα υλικά, οι ψηφιακές υποδομές και οι τεχνολογίες που σχετίζονται με την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών. Κοινή διαπίστωση ήταν ότι τα όρια μεταξύ πολιτικών και αμυντικών εφαρμογών γίνονται ολοένα και πιο ρευστά, καθώς τεχνολογίες που αναπτύσσονται αρχικά για πολιτικές, επιχειρηματικές ή βιομηχανικές ανάγκες μπορούν να αποκτήσουν στρατηγική αξία μέσα από dual-use εφαρμογές.
Για τη Θεσσαλία και το πλαίσιο της RIS3, το πάνελ ανέδειξε τη σημασία της αναγνώρισης και αξιοποίησης υφιστάμενων τεχνολογικών και παραγωγικών δυνατοτήτων. Η πρόκληση για το περιφερειακό οικοσύστημα είναι οι δυνατότητες αυτές να γίνουν πιο ορατές, να αντιστοιχιστούν με πραγματικές ανάγκες και να συνδεθούν με κατάλληλα ευρωπαϊκά δίκτυα, συνεργασίες και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Ο ρόλος των ενδιάμεσων δομών και του JOIST Defence Innovation Hub
Στο πλαίσιο της ημερίδας παρουσιάστηκε και ο ρόλος του JOIST Defence Innovation Hub, το οποίο λειτουργεί στη Λάρισα ως δομημένο σημείο σύνδεσης μεταξύ Ελλήνων και Ευρωπαίων τεχνολογικών καινοτόμων και του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος άμυνας και dual-use καινοτομίας.
Η αναφορά στο Hub εντάχθηκε στη συνολική συζήτηση για την ανάγκη ύπαρξης ενδιάμεσων δομών που μπορούν να υποστηρίξουν επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα και φορείς καινοτομίας στην πρόσβαση σε ευρωπαϊκά δίκτυα, χρηματοδοτικά εργαλεία και συνεργασίες. Τέτοιες δομές μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των εμποδίων εισόδου και στη μετατροπή της πληροφόρησης σε πρακτικές ευκαιρίες συμμετοχής.
Βασικά συμπεράσματα για τη Θεσσαλία
Από τις συζητήσεις των τριών πάνελ προέκυψαν χρήσιμα συμπεράσματα για το περιφερειακό οικοσύστημα καινοτομίας της Θεσσαλίας.
Πρώτον, οι τεχνολογίες διπλής χρήσης αποτελούν πλέον μία σταθερή ευρωπαϊκή κατεύθυνση και όχι μια προσωρινή τάση. Η σύνδεση πολιτικών τεχνολογιών με στρατηγικές ανάγκες ενσωματώνεται σταδιακά στον σχεδιασμό ευρωπαϊκών πολιτικών, προγραμμάτων και χρηματοδοτήσεων.
Δεύτερον, πολλές επιχειρήσεις, ερευνητικά εργαστήρια και τεχνολογικοί πάροχοι ενδέχεται να διαθέτουν ήδη λύσεις με dual-use δυναμική. Το ζητούμενο είναι αυτές οι δυνατότητες να αναγνωριστούν, να αξιολογηθούν και να συνδεθούν με κατάλληλα πλαίσια εφαρμογής.
Τρίτον, η πρόσβαση είναι συχνά μεγαλύτερη πρόκληση από την ίδια την τεχνολογία. Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκές ευκαιρίες απαιτεί συνεργασίες, κατανόηση των κανόνων, δικτύωση και δυνατότητα ένταξης σε κατάλληλες κοινοπραξίες.
Τέταρτον, οι περιφερειακές δυνατότητες μπορούν να αποκτήσουν στρατηγική αξία όταν συνδεθούν με ευρωπαϊκές ανάγκες. Για τη Θεσσαλία, αυτό αφορά ιδιαίτερα τομείς όπως η αγροδιατροφή, η υγεία, τα logistics, οι ψηφιακές τεχνολογίες, η κυβερνοασφάλεια, η βιομηχανική καινοτομία και οι εφαρμογές ανθεκτικότητας.
Πέμπτον, οι ενδιάμεσες δομές υποστήριξης, τα hubs, οι ερευνητικοί φορείς, τα επιμελητήρια, οι δημόσιες αρχές και οι οργανισμοί καινοτομίας έχουν κρίσιμο ρόλο στη σύνδεση του τοπικού οικοσυστήματος με ευρωπαϊκές συνεργασίες και χρηματοδοτήσεις.
Επόμενα βήματα
Η ενημερωτική ημερίδα ολοκληρώθηκε με networking session, δίνοντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να ανταλλάξουν απόψεις, να διερευνήσουν συνέργειες και να συζητήσουν πιθανές μελλοντικές συνεργασίες.
Στο πλαίσιο της RIS3 Θεσσαλίας, η συζήτηση για τις τεχνολογίες διπλής χρήσης μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για περαιτέρω χαρτογράφηση ικανοτήτων, αναγκών και πεδίων συνεργασίας. Η αξιοποίηση τέτοιων τεχνολογιών μπορεί να ενισχύσει τη σύνδεση μεταξύ έρευνας και αγοράς, να υποστηρίξει την εξωστρέφεια των επιχειρήσεων και να δημιουργήσει νέες διαδρομές συμμετοχής του θεσσαλικού οικοσυστήματος σε ευρωπαϊκές αλυσίδες καινοτομίας.
Η διοργάνωση ανέδειξε ότι η Θεσσαλία διαθέτει τεχνολογικές, ερευνητικές και παραγωγικές δυνατότητες που μπορούν να αποκτήσουν νέα στρατηγική αξία μέσα από τη σύνδεσή τους με dual-use εφαρμογές, ευρωπαϊκές συνεργασίες και χρηματοδοτικά εργαλεία.
